Investing.com – Meta Platforms, platformlarının çocuklara zarar verdiğine ilişkin 29 eyalet başsavcısından oluşan bir koalisyonun açtığı davayı yaklaşık 18 milyar dolar ödeyerek uzlaşmayla sonuçlandırmayı kabul etti. Meta’nın (NASDAQ: META) hisse senetleri, haberin ardından Açılış Öncesi işlemlerde yüzde 4’ten fazla yükseldi; bu tepki, yatırımcıların müzakere yoluyla varılan uzlaşmayı belirsiz bir jüri kararına kıyasla çok daha olumlu değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Ancak kullanım süresine getirilebilecek sınırlamalar da dahil olmak üzere uzlaşmanın ayrıntıları gün yüzüne çıktıkça hisse senetleri kazançlarını geri vererek yatay seyre döndü.
Dava sürerken varılan bu anlaşma; Meta’nın Facebook ve Instagram’ı küçükleri bağımlı kılacak şekilde kasıtlı olarak tasarladığı ve federal Çocukların Çevrimiçi Gizlilik Koruma Yasası’nı (COPPA) ihlal ederek ebeveyn onayı olmaksızın çocuklardan kişisel veri topladığı iddialarını çözüme kavuşturuyor. Reuters’ın haberine göre eyaletler ayrıca Meta’nın, ebeveynleri bilgilendirmeden veya onaylarını almadan küçüklere ait verileri makine öğrenimi ve üretken yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullandığını da öne sürdü.
Anlaşmanın şartlarına göre Meta, 10 yıllık bir süre içinde 18 milyar dolara kadar ödeme yapacak. Yalnızca Kaliforniya’nın 1,5 milyar ile 2,1 milyar dolar arasında pay alması bekleniyor; bu gelirler, çevrimiçi kullanımla bağlantılı gençlik ruh sağlığı sorunlarının önlenmesi ve tedavisine yönelik eyalet düzeyindeki yasal girişimler için ayrılacak.
Mali yaptırımın ötesinde, uzlaşma büyük teknoloji şirketlerine karşı şimdiye kadar uygulanan en kapsamlı davranışsal yükümlülükleri de beraberinde getiriyor:
-
Varsayılan Süre Sınırlaması: 18 yaşın altındaki kullanıcılar için günlük ekran süresi varsayılan olarak iki saatle sınırlandırılacak; bu süre yalnızca ebeveyn müdahalesiyle değiştirilebilecek. Rakip platformların da eşdeğer yükümlülükler benimsemesi halinde sınır bir saate inecek.
-
Gece Kilidi ve Sessizlik Modu: Uygulamalar, küçüklere ait hesaplarda gece yarısı ile 06.00 arasında varsayılan olarak kilit uygulayacak; bunun yanı sıra gece saatlerinde (22.00 – 07.00 arası) ve standart okul saatlerinde bildirimler otomatik olarak sessize alınacak.
-
Algoritmik Bağımlılığın Kırılması: Küçük yaştaki kullanıcılar, sürekli kaydırmayı teşvik eden öneri döngülerini ortadan kaldıran kişiselleştirilmemiş ve algoritmaya dayanmayan bir akış seçeneğini tercih edebilecek.
-
Özellik Kısıtlamaları: Meta, gençlere yönelik estetik müdahale görüntü filtrelerini kaldırmak, küçüklere ait hesaplarda herkese açık “beğeni” ve tepki sayılarını gizlemek ve 13 yaşın altındaki çocuklara ait hesapları tespit edip kaldırmaya yönelik katı yaş doğrulama sistemleri uygulamak zorunda kalacak.
-
Bağımsız Denetim: Uyumun sağlanması, geniş bilgiye erişim haklarına ve eyalet denetim yetkililerine doğrudan raporlama kanallarına sahip bağımsız bir denetçi tarafından izlenecek.
Stratejileri incele
Başsavcı Bonta bir açıklamasında şöyle dedi: “Meta, platformlarından kaynaklanan zarar riskini azaltacak köklü dönüşümleri hayata geçirmeyi kabul etti ve bunu aylar içinde gerçekleştirecek.” Bonta, bu uzlaşmayı gönüllü kurumsal güvenlik araçlarından uygulanabilir hukuki standartlara geçişte belirleyici bir adım olarak nitelendirdi.
Uzlaşma, bu eyalet düzeyindeki dava dalgasının şirketin bilançosu üzerinde yarattığı en büyük hukuki belirsizliği ortadan kaldırıyor. Gelirinin yaklaşık yüzde 98’ini dijital reklamcılıktan elde eden Meta, aynı zamanda 2026 yılı için 145 milyar dolara kadar ulaşması öngörülen sermaye harcamalarıyla bir yapay zeka altyapısı inşasını finanse ediyor. Uzun soluklu ve öngörülemeyen bir dava sonucu bu harcama hesaplarını karmaşık hale getirebilirdi; oysa sabit bir azami yükümlülük böyle bir risk taşımıyor.
Meta, temel iddiaları reddederek platformlarında çocukları korumak için yoğun çaba harcadığını açıkladı. Bununla birlikte, dava sürecinde zaten bazı zararlı ifadeler gün yüzüne çıkmıştı.
Anlaşma çerçevesi, gençlerin çevrimiçi güvenliğine yönelik girişimleri ve diğer eyalet önceliklerini finanse etmek amacıyla 10 yıllık süre içinde toplam yaklaşık 18 milyar dolarlık bir ödeme yapısı öngörüyor. Bu yapı kapsamında katılımcı eyaletler, tahsis edilen toplam ödemenin yüzde 70’ini, yani yaklaşık 12,7 milyar doları on yıl boyunca yıllık taksitler halinde hemen alacak. Kalan yüzde 30’un, yaklaşık 5,3 milyar doların serbest bırakılması ise sektör genelinde iki koşula bağlı: Başlıca rakipler YouTube ve TikTok’un eşdeğer günlük bir saatlik kullanım sınırlarını, gece modlarını ve güçlü yaş doğrulama önlemlerini benimsemesi gerekiyor; ayrıca her iki platformun da kalan yüzde 30’luk tutarı karşılaması şart, bu tutarın yarısı YouTube’un, diğer yarısı ise TikTok’un katkısına bağlı.
Muhasebe açısından değerlendirildiğinde Meta, anlaşmayla ilgili olarak 2026 yılının üçüncü çeyreğinde yaklaşık 10 milyar dolarlık bir hukuki gider tahakkuk ettirmeyi beklediğini doğruladı. Şirket, bu giderin ikinci çeyrek kazanç görüşmesinde sunulan gider görünümünde öngörülmediğini, ancak Temmuz ayındaki kazanç açıklamasında verilen diğer tüm finansal rehberlik aralıklarının değişmeden kaldığını belirtti.
